Skip to main content

Posts

Հունվարյան հարցեր

Տարվա բառը քեզ համար֊ մշտնջենական չէ կատակ եմ անում, երևի՝ վարժանք

Ինչ լավ սովորություն ես ուզում ձեռք բերել այս տարի֊երևի թե առավոտյան շուտ զարթնելն ու համեմատաբար մինիմալիստական կյանք վարելը

Մանկությունիցդ անմոռանալի հիշողություն֊ գյուղի ծիրանանոցից ցոգոլներ գողանալը ու էդ ցոգոլների երկնային համը (մեր սերնդի արգելված պտուղը, ի դեպ) մեկ էլ half-life֊ը խաղալը պապայի հետ ու հետո երազներում խաղի միջավայրում հայտնվելն ու վախից կուչ գալը

Անցյալի մարդկանցից ու՞մ կուզեիր հանդիպել֊ Պոյին, որ թուշը պաչեի ու Անդերսենին, որ քնելուց ինձ համար հեքիաթ կարդար

Գիրք, որը ցանկացած պարագայում խորհուրդ տալիս ես֊ Հարփեր Լիի "To kill a Mockingbird"-ը, որովհետև անտանելի լավն է ու անտանելի հումանիզմ կա մեջը

Առանց ո՞ր սովորության չես կարող ապրել֊ առանց մտքումս տարբեր սցենարներով տեսարաններ բեմադրելու ծանոթ մարդկանց մասնակցությամբ. դրա անունը իլյուզացում եմ դրել

Որտե՞ղ կուզեիր ապրել ամենաշատը֊ Հայաստանում՝ անխոս։ Դե մեկ էլ կուզեի հաճախ Բլրակ գնալ. վաղուց չեմ եղել

Ամենամեծ դժվարությունը, որ հաղթահարել ես֊ մ…

Գրելը կամ գոնե Գրելը սկսելը

Եթե փորձեմ կյանքս բաժանել իրար հաջորդող ժամանակահատվածների, էսպիսի պատկեր կստանամ՝
- ժամանակաշրջան, երբ գրում եմ օրվա/շաբաթվա/ամսվա և ի վերջո տարվա պլանները
- ժամանակաշրջան, երբ ես ապրում եմ գրված պլաններին համապատասխան
- միջանկյալ փոքրիկ ու դեպրեսիվ փուլեր, երբ ես խախտում եմ կայունության մասին գրողի տարած օրենքը (որն, ի դեպ, էլի ես եմ գրել):
Երևի թե մենք յուրաքանչյուրս պիտի ունենանք սեփական արժեքների համակարգը, սեփական նորմերը ու կանոնները, մեկ էլ լիքը սկզբունքներ՝ ուղղակի նրա համար, որ իրենց ամեն օր մի քանի անգամ ոտնատակ անենք:

ասում ա.
- Կարող ես ստուգել իմ սենյակը դատարկ է,
ես չունեմ սկզբունքներ պահելու դարակ (c) Ավելուկ

**********************************************************************************
Քանի որ աշխարհում ինձ համար ամենաբարդ բանը ուղղակի որևէ նախադասություն անմիջապես ասելն է՝ առանց տաղտուկ նախաբանների ու ծածկագրերի: Մեկ էլ՝ բութերն եմ չարաշահում:
**********************************************************************************
Որոշել եմ շարքեր սկսել: Ժամանակին ո…

2018- փոխակերպությունների տարի

Եթե տարիս չամփոփեմ՝ կյանքն ինձնից կխռովի ու էլ հետս չի խոսի, ինձ դա ինձ էս պահին ամենաքիչն է պետք: Նախքան գրելը, ուզում եմ 2018-ին պինդ գրկեմ ու պաչեմ, որովհետև հազվագյուտ տարիներից մեկն էր, որ իրոք սիրեց ինձ ու հոգ տարավ իմ մասին:

2018-ում անվերջ էին փոփոխություններն ու նորությունները, մեկ-մեկ՝ անսպասելի, մեկ-մեկ էլ՝ անտանելիորեն տհաճ:

Երևի թե վերականգնվելը մեր կյանքի ամենակարևոր հմտություններից մեկն է, որ առանց դրա կվերածվենք սարսափելի խոցելի ու թույլ էակների: 2018-ում ես վերականգնվեցի մի շատ ծանր ու լպրծուն իրադարձությունից, որ դեռ 2017-ում պոչս բռնել ու բաց չէր թողնում: Ինձ մոտ ստացվեց էդ ծանրությանն ուղարկել բաց տիեզերք ու այլևս երբեք չհիշել դրա գոյության մասին:

Բեռներից ազատվելու տարի էր 2018-ը: Հիմա միակ ծանրությունը, որ զգում եմ՝ ես ինքս եմ, ու մեկ էլ գլխիս շատախոս բնակիչները, որ էլի այս տարի պակասեցին մի քանի տասնյակով ու դրա համար էլի մի անգամ էլ կգրկեմ ու կպաչեմ 2018-ին:

Մենակ ես կարող եմ տարվա հանդեպ ռոմանտիկ զգացմունքներ ունենալ :Դ ու մտքովս անցնի՝ համբուրվել տարվա հետ: …

ամենավատ օրը մեռնելու

Վաղ առավոտը ուշ գիշերից բաժանող միջակայքը,
որ բարակ, աղոտ ու աննշմար գիծ է՝ շաղված ծեր մարդու շերտավոր աչքերում
ու ագռավներն՝ իրենց չարագուշակ նոտաներով.
ես վստահ էի, որ բարի է լույսը,
բայց կասկածներ ունեի, որ գիշերը չարաշահել եմ նրա բարությունը
ու բամբասել արևի մասին՝ առանց հասկանալու.
ինձ լույս պետք չէ՝ բղավել եմ ու սարդերը վկա,
ականջներիս խշշոցն այդ պահից դադարել է:

Հետո փորձել եմ խտացված օրը պահել ձեռքերիս մեջ,
բայց այն լպրծուն էր ու միանգամից դուրս է ցատկել ափիցս
ու մեկ ուրիշի փորձված ափի մեջ հայտնվել:
Ես սիրում եմ, երբ տարածությունը՝ ծնկի եկած
լույսը՝ սառը ու անգույն
եղանակը՝ ֆանտաստիկ չեզոք
ու մոխրագույն ձյունը՝ համարյա կեղտոտ
ականջիս ետևից խուտուտ են տալիս ու պատմում
անդառնալի պատմություններ՝ անզգայության մասին,
անտարբեր ձայնով ու երբեմն մաքրելով կոկորդը՝
միայն ու միայն քաղաքավարությունից:
Բայց այդ օրը երկինքը ենթարկվում էր այլ տիրոջը

Ճանապարհից շեղվել էի ու որոշել իմ սեփական արահետը գծել
հարթավայրում էի ու ցանկանում էի լեռներ փորել՝
տարածությանս խորության հաշվին
ու անվերջ կո…

Շշուկներ սենյակների մասին

Ամեն ինչ աննկարագրելիորեն մոգական էր թվում մանկությանս տարիներին, ամեն ինչ շատ մեծ էր ու լի առեղծվածներով: Մեր տանը, համոզված էի, դեռևս կային անկյուններ, որ թվում էր՝ բացահայտվելու են, երբ մի քիչ էլ մեծանամ: Ես չէի կարողանում տունն ընկալել ամբողջության մեջ ու սենյակներից յուրաքանչյուրն իր յուրահատուկ նշանակությունն ու իմաստը ուներ իմ մտքում: Ու հետո ես համոզված էի, որ ինձնից թաքցնում են սենյակների գլխավոր իմաստը ու խաբկանքի մեջ էի, երբ պարզվում էր, որ այս մեկը քնելու համար է նախատեսված, մյուսը՝ հյուրերի: Հնարավոր չէ՝ պնդում էի ու շարունակում յուրաքանչյուր սենյակի մեջ գտնել իր մոգականության աղբյուրը:
Ննջարանի հետ կապն ամենաուժեղն էր. այն երևակայությանս մեջ կապույտ ու քնեցնող երանգով է տպավորվել, որ ամեն անգամ այդ գույնը հիշելիս մարմնովս հաճելի դող էր անցնում ու սենյակն ինձ ապահովության զգացոմ էր տալիս: Ննջարանում իմ բոլոր մանկական վախերը մեղմանում էին ու վերածվում հեքիաթների, որ հետո անպայման ինքս էի պատմում մայրիկին՝ քնելուց առաջ: Ննջարանում ժամանակը կանգ էր առնում, իսկ դա ցրում էր ի…

Սենդվիչներ

- Մեզ յոթ ու կես սենդվիչ, ու միայն մեկը՝ խոզի մսով,- լսվեց փայտե տանիքին նմանվող սեղանի մոտից, որտեղ թվում էր, թե հնարավոր չէ յոթ ու կես հոգի տեղավորել:
Իրենց յոթ ու կես սենդվիչ, ու միայն մեկը՝ խոզի մսով՝ տարօրինակ արտահայտությունը սրճարանից մի կերպ հասավ խոհանոց առանց ակնառու փոփոխությունների:
Խոհարարի օգնականը նորեկներից էր, անունը՝ Մարդուկ: Ոչ ոք չէր հասկանում այդ անվան նշանակությունը, Մարդուկն էլ փորձում էր պատշաճ աշխատանքով ծածկել իր տարօրինակությունները:
Յոթ ու կես սենդվիչ պատրաստելը նորեկի գործ է՝ Մարդուկի վրա նետեց աշխատողներից ամենասուր լեզու ունեցողը, ում կատակով Մատուտակ էին ասում: Մարդուկը փորձեց չհանել իր վրայից առեղծվածային պարտականությունն ու անցավ գործի:
Խոհանոցը այնքան նեղ տարածք էր զբաղեցնում, որ այնտեղ գտնվողներից յուրաքանչյուրի շնչառությունը լսվում էր ամենուր և խառնվում էր խոհանոցային այլ ձայների հետ, որոնք ընդհանուր քաոսի էին վերածվում: Յոթ ու կես սենդվիչ պատրաստելը այդ խառնաշփոթի մեջ միայն Մարդուկին կհանձնարարվեր: Ի վերջո, ընդունելով իր՝ նորեկի մշտական պարտությո…

Ճոպանուղին, որի ծայրում էիր

Ներսումս երեկվանից դեղնավուն լամպ է վառվում, գիտեմ, որ վաղը քեզ տեսնելու միակ ու վերջին օրս է լինելու: Դրանից հետոյի անորոշությունն այնքան աղոտ է, որ անգամ չեմ մտածում այդ ուղղությամբ: Եթե տեսնեմ քեզ՝ ուրեմն կապրեմ այնքան տարի, որքան նախատեսված է: Դուրս եմ գալիս աշխատանքից, որ վազեմ տուն, որովհետև տանը գտնվելը իմ ու քո միջև եղած հեռավորությունը թեթևացնում է, համենայն դեպս ես այդպես եմ զգում: Տնից դեպի քո տարածք ճանապարհն անգիր գիտեմ. մեզ բաժանում է հինգ երկրային ժամ: Արդեն սովորել եմ կյանքս բաժանել հինգ ժամերի միջև, որ այդ ժամերի միջակայքում ընկած տարածությունը գոնե ինձ բաժին հասնի մարդավարի ապրելու համար: Բայց դեպի քո տուն ճանապարհը երազներումս միշտ ավելի երկար ու ձգձգված է եղել: Ամեն անգամ քեզ մոտ գալուց ես բացի այդ անիծյալ հինգ ժամից, հատել եմ նաև զուգահեռ աշխարհ ոտք դնելու բարդույթները, որովհետև ես ու դու երբեք, տիեզերքի ոչ մի կետում չենք եղել միաժամանակ նույն հողի վրա կանգնած, մեր միջև տարանցիկ գիծ է եղել, մենք միշտ ենք զուգահեռ աշխարհներով բաժանված եղել իրարից: Պայուսակս դասավոր…
Եթե կատվի պես ինը կյանք ունենայինք. 

կվատնեինք մի ամբողջ ութը կյանք երեք օրում ու կմնայինք մեկի հույսին՝ ինչպես որ հիմա:

Ուղիղ ութը կյանք կտայինք՝ միայն թե վախենայինք իննի կորստից:

Ութի մեջ անվախ ու ազատ կապրեինք, որ իննում սրտաճաք լինեինք վանդակներում:

Ութ անգամ կծաղրեինք մահվանը, որ իններորդում ծնկի գայինք նրա առջև:

Ութ կյանքերում էլ մեր սիրելի գործով կզբաղվեինք, որ իններորդում այդպես էլ չստացվեր ինքներս մեզ գտնելը:

Ուղիղ ութ անգամ ինքնասպանության տարատեսակ փորձեր կանեինք, իսկ իննում՝ մի հիմար պատճառից կմեռնեինք (ասենք՝ ավտովթար)

Նույնիսկ եթե իննի փոխարեն երեսուներեք կյանք էլ ունենայինք՝ կվատնեինք ամբողջը, կհասնեինք վերջին՝ երեսուներեքերորդ կյանքին ու կվախենայինք կորստից՝ ինչպես որ հարկն է:

Շարք

Հարվածը հարվածի ետևից.
տես՝ որ դիմանալը չէ միայն:
նոր ցավը վերցնելուց
հնի մասին առժամանակ մոռանալն է:

***
Ու՞ր ես փախչում,
եթե ոտքերդ քեզ մոտ չեն
ճանապարհդ՝ քանդված
փախչելուդ նպատակը՝ գողացված:

***
Զանգի ձայնը՝ ինչ-որ բանի սկիզբ,
ինչ-որ բանի վերջ
Ապրելը՝ այդ երկուսի արանքում:

***
Սև հողի մեջ
սև սիրտ ունեցողը իրեն լավ զգաց:
Ապրելը դժվար է՝ պատմում էր,
պիտի անընդհատ արևի լույսին նայես:

***
Հեռվից ինձ՝ խնջույքի կանչողների աղաղակները լսեցի
մոտեցա, որ պարզեմ, թե ինչ կար այդ օր սեղանին
պարզվեց՝
նախատեսվածը անծանոթի թարմ միսն էր:


***
Ու որտե՞ղ է հիմա ջրի մարմինը,
այն որ երկինքը
նվիրեց ջրին:


***
Մերկ եմ
որովհետև հագուստը ծածկում է մարմինս,
իսկ ես ցուցադրելու այլ բան չունեմ
քանզի հոգիս անտեսանելի է:


***
Կրակը, որ այրում է
Ջուրը, որ կործանում է և
Օդը, որ ստիպում է իրեն շնչել.
բայց ինչպե՞ս է, որ միայն հողի հետ հաշտվել գիտենք:

բնակելի

Բերանքսիվայր ընկած եմ հատակիդ: Փայտը տեղ-տեղ ամուր է, տեղ տեղ՝ ոչ: Ոտքերդ դիպչում են գլխիս ու ոտնաթաթերդ փաթաթվում մազերիս: Մատներս չեն կարողանում ազատել մազերս, որովհետև հատակի հակառակ կողմում են: Գլուխս հատակի ներս ընկած հատվածում է: Քթիցս արյունը հոսում է դեպի քո սենյակի դուռը ու դռան արանքով անցնում անհայտ տարածություն: Արյունս զարմանալիորեն մուգ կարմիր է ու անհոտ: Իրարից շատ մեծ հեռավորության վրա ենք գտնվում. այնուամենայնիվ երկուսս էլ նույն սենյակում ենք, բայց տարբեր տարածաչափություններում: Ես հենվում եմ անտեսանելի ծնկներիդ ու քեզնից խնդրում, որ ավելորդ մարդկանց մասին պատմես: Սկսում ես ինձնից ու քեզնից խոսել. ես նեղվում եմ անսպասելի ճշմարտությունից ու մկրատը քո կողմ շպրտում:
- Ո՞վ է քեզ թույլ տվել իրեր շպրտել վրաս,- հարցնում ես: Բայց ձայնդ ինձ հասնում է ժամեր անց միայն ու այնքան հեռվից, որ բառերը չեմ կարողանում տարբերակել: Սենյակիդ բոլոր մետաղյա իրերը ժանգոտված են: Ես դա նկատում եմ միայն այն ժամանակ, երբ հատակից գլուխս բարձրացնում եմ: Վզիցդ քրտինք է հոսում ու կրծքավանդակիդ կախազ…

որովհետև, պարզապես, չուզեցին

Ես կարծում էի՝ նրանք չեկան, որովհետև, պարզապես, չուզեցին:
Ա.ն ասում էր. - Եթե ինձ եք հարցնում՝ էդ տղան է մեղավոր: Իր շուն-ընկերները կապ չունեն: Պատկերացրեք՝ ես վեր կենամ ու առանց հարցնելու մտնեմ կողքի գյուղ: Ոչ ոքի ոչինչ չասեմ ու գլուխս վեր տնկած քայլեմ գյուղի ճամփով: Չեն ասի՞՝ էս գրողը որտեղի՞ց հայտնվեց: Կասեն ու դեռ մի բան էլ՝ հետևիցս կընկնեն, որ մի վնաս տան: Էդ տղան քանի գլուխ ունի, որ իր շուն-ընկերներին առել է ու գնացել գյուղ՝ իբր թե լուրջ գործով: Հաստատ իր լուրջ գործը հիմա լուրջ ծեծի է վերածվել: Չգիտեմ ինքը շնչում է հիմա, թե չէ, բայց համոզված եմ՝ ատամներից մի քանիսը իրենց տեղում չեն, իսկ դեմքն արյունլվա է. աչքիս առաջ պարզ տեսնում եմ պատկերը: Շուն-ընկերների հարցերն էլ լուծած կլինեն: Էդ գյուղում ապրողները գիշատիչներից չեն տարբերվում՝ բոլորս էլ գիտենք: Չսպասեք, որ տղան տեղ կհասնի: Ճանապարհի կեսն էլ չի անցնի: Կտեսնեք:
Լ.-ի կարծիքով - Ոչ ոք չգիտի, թե ինչ եղան իրենք: Բայց ես կռահում եմ: Այդ ամբողջը հին պատմություն ունի: Հիշու՞մ եք՝ տարիներ առաջ գյուղ էր ժամանել սևազգեստ մի կին: Ոչ մեկ…

Դեյվը

Դեյվ անունով մի շատ տարօրինակ աղջկա անկողնու տակ շատ վաղուց երեք հրեշ կա՝ Բոբը, Հերելը և Բասթիլը։ Բոբը վախենալու ձայներ է հանում, Հերելը վախենալու արտաքին ունի, իսկ Բասթիլը գտնում է, որ կյանքը, հատկապես անկողնու տակ, ոչ մի իմաստ չունի և դրանով էլ վախեցնում Դեյվին։
Դե, իրականում այնպես չի, որ Դեյվը հրեշներից պակաս վախենալու է, հետո ինչ, որ փոքրիկ աղջիկ է։ Դեյվը վախեցնում է իր հետ շփվող մարդկանց, որովհետև իրեն շատ հաճախ պահում է Բոբի պես ու անդրշիրիմյան ձայներ հանում կամ պահում է Հերելի նման ու այնպիսի հայացքներ է ընդունում, որ իր հետ նույն վայրում գտնվող մարդիկ սրտաճաք են լինում։ Բայց ամենից հաճախ Դեյվն իրեն Բասթիլի պես է պահում։ Օրինակ երբեմն այս ձևով է սկսում իր զրույցը մոր հետ. - մարդուս կյանքն իմաստ չունի, եթե տեսիլները չեն այցելում նրան։ Առանց տեսիլների մարդը նույնն է, թե առանց ողնաշարի։ Կամ՝ - Ունայնությունն է, որ ներս է լցվում իմ կյանք, անհոգության փոխարեն դառը օրեր են սպասվում բոլորիս, որովհետև մեծ իմաստունը այդպես էլ չգտավ կյանքի իմաստը ու մեռավ լեռան վրա։ Մարդիկ կարծում են, …