Skip to main content

Posts

Ոլորտ գույնի

կարմիր երազ Երազ կարմրավուն պոչով գիսաստղի մասին, երազ կարմիր թուշիկներով ագռավի մասին, որ կարմիր իրերն է կտցահարում, կարմիր որդեր անկյունում,  հողից կարմիր թել են ստանում ու հյուսում ողնաշարին իրենց բոսորագույն, կարմիր երաժշտության ձայներ՝ գույնից բորբոքված օդում, կարմիր մոլորակն իր վրայից թափ է տալիս գույնը, կարմիր աքլորականչ ու որսորդի զրույց կարմիր․ կարմիր ուրուներ առանձնատներում ապրող․ կարմիր ծակծկոցներ ոտնաթաթերիդ․ երազ կարմիր վիհի մասին։
կանաչ արկղ Ներսում լիքը սուլիչներ, կանաչ դե մինոր, հատակին փշրած կեղևներ, կանաչ էգ թռչուն․ թևերն անզոր թափահարում է ու ձյուն բերում, կանաչ մարգարեություն՝ հենված արկղին, ճտքակոշիկներով կանաչ հրեշ․ բերանը բացուխուփ է անում ու մրմնջում, թե որքան հեռու է հրեշանոցը, բերանից կանաչ անձրևանոցներ են թափվում ու արկղից դուրս գալիս՝ կանաչ ծավալով լցված արկղից։
դեղին հեքիաթ Դեղին վերմակի մեջ փաթաթված արքայադուստր դեղնած ձայնալարերով, դեղին զարդատուփ՝ անկողնուց ճոճվող, ներսում՝ արքայի փտած ոսկորներ միմյանց հետ կռվող , դեղին պատերազմ ներսում, պատից կախված դեղնավուն փերի՝ լեզուն դուրս է հանել…

Գորշ Նոթեր (շունը սոված չէր)

Լիդիա
Մեր Գորշ Հովտում չորրորդ տարին էր, որ մտքի բորբոսը բույն էր դրել։ Ինչ ասես, որ չարեցինք գիժ Սեմի հետ, բայց բորբոսը գյուղից դուրս էդպես էլ չեկավ։ Հորաքույրս իր գանգրահեր տղային մոռացավ լճի ափին ու տուն գնաց ամայի ճանապարհով, որ ոչ ոքի չպատահի ու գլուխն ափերի մեջ չառնի։ Հետո տուն հասավ ու հիշեց ինչ-որ բան, կարևոր դետալ, որ բաց էր թողել, միտքը ստվերված, գլխի մեջ կիսատ- պռատ դեպքեր իր կյանքից, արևից էլ մի քիչ բժժած՝ հիշեց լճի ափին թողածն ու վազելով այնտեղ հասավ, բայց գանգրահեր տղային էդպես էլ չպատահեց։ Մինչև հիմա հիշում է ու դեմքն առաստաղին հառում, ասես որդին ջահից կախված՝ իրեն ձեռքով է անում։Այդ օրը մեր փողոցում շան հաչոց լսվեց, մի քանի անգամ կրկնվեց ու լռեց, հետո մի ժամ անց նորից նույնը եղավ։ Իջանք, որ շանը կերակրենք։ Սովից կլինի՝ մտածում էինք։ Հարևան Սառան, որ տեսավ շանը, սիրտը մթնեց, խոսքի մեջ մի քանի անգամ ասաց, որ քաղցած է կենդանին, հետո մութ սրտով մտավ իր տուն ու էլ դուրս չեկավ այնտեղից։ Մեր տան լույսերն անջատել էին, երեկոյին մոտ շունը սկսեց ոռնալ ու մենք հասկացանք եղելություն…

Թալիսմանը

Իրեն արգելված է եղել ումպ անել դեղին բաժակից՝ դրված սեղանի ուղիղ
կենտրոնում, մեջն էլ սպիտակ փոշի, որ վայրկյաններ առաջ ունեցել է իր հստակ կլորավուն ձևը:
Իրականում բաժակն այնքան դեղին չի եղել, որքան դեղնած։ Ժամեր առաջ
սպիտակ ու ոսկեգույն համադրությամբ ատամներ ունեցող բժշկուհին ասել է իրեն,
որ արգելում է հենց այդ բաժակից օգտվելը.
- Քոնը չէ, Էլիզա, հազար անգամ ասացի, այն մյուս հիվանդին է պատկանում:
«Հենց առաջին պահից, երբ տեսա այդ անհասկանալի գույն ունեցող սեղանը,
միանգամից ներսս մթնեց»,- այսպես է պատմել Էլիզան, երբ բժշկուհին հարցրել է,
թե ինչու է ապշած նայում այդ կենցաղային հասարակ առարկային:
Էլիզան, երբ տեսել է հիվանդանոցում իրեն հատկացված տեղը, միանգամից
բացականչել է, որ իրեն դուր է գալիս ու պալատի փոխարեն անընդհատ դղյակ
բառն է օգտագործել, երևի սխալմամբ, իսկ հետո Էլիզայի պալատի անունը հենց
դղյակ էլ մնացել է` նույնիսկ բժիշկների շշուկներում:
Երբ բժշկուհին այդ օրն իրեն զգուշացրել է ոչ մի դեպքում չօգտվել սեղանին դրված
բաժակից, Էլիզան խելոք գլխով է արել բժշկուհուն ու այդ պահին աչքը
պատահաբար ընկել է նրա ա…

թռիչք սենյակում

Տղան՝ մութ հայացքով, որ վրաս փռված մատներն էր կոտրում, ասում էր. 
Թույլ տուր գիտակցությանդ դուրս գալ մարմնիդ ճանկերից ու տեսնել սպիտակ լույսից բացի այլ վայրեր, թող այն դուրս հոսի ճեղքերից քո ու լցվի սենյակ՝ աշխարհին քեզ միացնող միակ անկյունը.
ասում էր ու մատները կոտրում.
Անդունդ կա իմ ու քո մեջ՝ լցված այն տաք բաներով, որ միասին պատրաստեցինք  արդեն հանգչող կրակի վրա  ու պարզեցինք իրար՝ ագահության ումպն անելու, գետեր կան դանդաղ հոսող ու կանգ առնող կես ճամփին, երազ կա բոսորագույն,  ցամաքած ծերուկն է նստել ափին
ու ձեռքով անում ՝ հազի մեջ խեղդված։ Ու որքան, որքան մեռած մարմիններ՝ իմ ու քո միջեւ, ու իրենք բոլորն իմ հայացքն ունեն, թունավոր բույսեր՝ իրենք իրենց վրա հարձակվող ու թռչունների հոսքեր,  հոսքեր,  հոսքեր։
Կողքիդ պառկած էի, երբ ականջիդ՝ համարյա շշուկով, ասացի․ ուզում եմ քեզ թքել դուրս, ուզում եմ հայտնվես դրսում, ինձնից դուրս, երազիցս դուրս, երազիս դիպչող բաներից էլ դուրս, հեռու մի տեղ,  դառնաս հող ու փուշ, որ գան ու տրորեն քեզ կենդանիներն ազնիվ, համտեսեն ու ոչինչ չստանան սնուցումիցդ։
Ու հետո՝ կանաչ հագուստներիդ տակ, ճանկեր…

***

-Գլխարկդ չմոռանաս վերցնել,- ահա թե ինչպես պիտի սկսեր մորս հետ հերթական խոսակցությունը, բայց ամեն ինչ գլխիվայր շուռ էր եկել այդ օրը: Մինչ փորձում էի թույլ չտալ, որ մեր սենյակ ներխուժած ծառի տերևները լցվեն ներս, մայրս հանկարծակի գոռաց. - Ասեղների տուփը էլի կու՞լ ես տվել - Մա՞մ Շրջվեցի իր կողմ՝ տեսնեմ մայրս կարի մեքենայի է վերածվել ու աղմուկով երեք օր առաջ ծակված վերնաշապիկս է կարում: - Նորի՞ց, մամ, ասեցի՝ կկարեմ Բա որ իմանա գուլպաներս էլ են ծակ՝ մտածեցի, հագա կոշիկներս ու դուրս եկա բակ: Մեզ ծանոթ ծառի կողքով վախեցա անցնել, բա որ սկսի անցած անգամվա պես խեժ թքել վրաս: Մի քանի մետր հեռավորությունը պահելով՝ քայլեցի դեպի դիմացի խանութը: Այնտեղ պիտի հանդիպեի կուրսեցուս հորը՝ Արամին, ում ընկերներn իրեն Մեծահոգի Արամ էին ասում՝ մի քիչ ծաղրելով: Արամը մեր շենքի հայտնի դեմքերից էր, ում դիմում էին մեծ ու փոքր գործերի համար:  Մտա խանութ, դռան վրա գրված էր՝ ռադ եղեք, փակ է: - Արամ, ես եմ,- ասացի - Անի՞, ներս արի: Փակվեցինք խանութում: Բախտս բերել է, որ մեզ ոչ ոք երբեք չի բռնացրել, թե չէ՝ կվռնդեին տանից: Մինչ …

Բնոյի մասին

Բնոն անհուսորեն այսուայնկողմ է շրջվում, աչքերն անկախ իրենից տարածության մեջ գլորվելով մեկին են փնտրում ու դեմքիս չեն նայում՝ ամաչկոտ միտումնավորությամբ։ Բնոյի ձեռքին տոպրակ կա, մեջը՝ տորթ, ասել է Բնոն, բայց ես վստահ չեմ տորթի հարցում։ Տոպրակի մեջ շատ հանգիստ կարող է ինչ-որ մեկի փշրված գանգը լինել կամ մի քանի չօգտագործված հագուստ՝ հին ու մաշված։ Երեկ Բնոյի ծնունդն էր, բայց այսօր Բնոն ավելի հասուն չէ, քան երեկ, որովհետև դեռ ամաչում է խոսելիս աչքերիս մեջ նայել. եկել կանգնել է դիմացս ու Էլենի մասին է խոսում։ Աչքերի մեջ կայծեր կան, իհարկե չեմ տեսնում, բայց կայծերից մի քանիսն իմ կողմն են ուղղված, ներկայությունը զգում եմ։   - Հավանու՞մ ես Էլենին,- հարցնում եմ - Չէ,- դեմքիս չնայելով ասում է, հետո ոգևորությամբ ցույց տալիս հեռախոսի մեջ պահած սքրինշոթը՝ Էլենի խիստ մտերմիկ շնորհավորանքով։ Բնոն խառնված է իրար Էլենի զգացմունքների մասին լիարժեք տեղեկություն չունենալուց, ու այդ անիմացությունից ամաչում է հետս խոսի. - Էլենն ընկեր ունի,-  ասում է: Բնոյի իրական անունը հանկարծակի ասելը նրան հունից հանում է, ա…

Թե որքան լավն էր Լիլիթը

Լիլիթը` իր անունից գոհ, վազում է ու ամեն անցնողին պատմում, թե ինչքան լավն է ինքը. - Ես սիրուն բլթակներ ունեմ,- ասում է, -այնքան ճիշտ են կազմված, որ ցանկացած օղ իրեն գտնում է այնտեղ։ Լիլիթը միշտ չէ այդպիսին եղել, մի քանի տարի առաջ գլուխը կախ էր քայլում ու հաշվում մայթի նախշերը, անգիր հիշում էր, թե որոնց վրա ինչ բծեր ու ավելորդություններ կային։ Բացի այդ, Լիլիթն իր դասարանում միակն էր, ով կարողացել էր չորս շաբաթից շարունակ հայելու մեջ չնայելու մրցույթը հաղթել։ Այդ ընթացքում սկսել էր իրեն մի տեսակ ներսից տեսնել, հայելիների կողքով անցնելիս էլ ընկղմվում էր մտքերի մեջ, խուսափում էր ինքն իրենից: Իսկ այսօր Լիլիթը վազում է ու բղավում անցորդներին, թե որքան լավն է ինքը.  - Ես պայծառ միտք ունեմ, երևակայությանս ոչ ոք հասնել չի կարող, այ հիմա վազում եմ ու զգում եմ, թե ոնց եմ շողում: Անցորդներն իհարկե չտեսնելու էին տալիս ու շտապում իրենց գործերով, բայց Լիլիթը չէր դադարում իր մասին պատմելը - Ես սովորել եմ ինքս ինձ սիրել, ժամանակին զզվում էի ինձնից, բայց հիմա գիտեմ, թե որքան լավն եմ:
Իրականում Լիլիթին ինքն իրե…

խոսիր ինձ հետ

Ինձ հետ խոսիր.
անտառի կոները ոտքերիդ տակ են,
լռությունը,
արտաքսումն ու պարերը՝ կրակի շուրջ
քոնն են: Գլուխդ հենիր ազդրերիս ու խոսիր ինձ հետ
վերջացել են պատմությունները
ու պարզվել է, որ սրի արյունն իսկական չէր
ու կրծքավանդակիդ մեջ լող տվող ձկները սատկել են:
Խոսիր ինձ հետ, որ մոռացումը չզգամ
Որ երազներիս գույնով չներկվեն օրգանիզմիս պատերը:
Վարտիքդ թաց է, կանայք մոռացել են քեզ
Ու դուրս հանել մայրական խնամքը ներսիցդ:
Խոսիր ինձ հետ մեր մտերմության մասին
որի հատակագիծը փոխեցիր 
ու մատիտի ծայրը՝ հոշոտված:
Լսու՞մ ես, մեզնից մեկի երախը բաց է 
ու ներսում սպանված կյանքեր կան
աննշան կյանքեր, որ մոռացանք ջրել իրենց:

Ես առնում եմ քո դատարկության համը
սեղմվել ես կոկորդիս
ձայնալարերիցս թաց վարտիքդ ես կախել
ու ինձ խնդրում ես, որ քեզ խնամեմ:
Խոսիր հետս, որ չմեռնեմ թափթփված անկողնումդ
Ջրի մարմինը վերցրու քեզ
Շողքերը, ստվերների անունները, աստվածների խնամքը
վերցրու քեզ
Մազերդ սանրիր, հոգնել եմ անշուք տեսքիցդ
Գիտե՞ս, որ երազումդ հագուստդ էի լվանում
Վրան սպիտակ փշրանքներ կային
ու քո հոտը տհաճ էր, անչափ տհաճ:
Խոսիր հետս, որ չզգամ մոռացում…

Ու կղզումս սենյակներ կային

Մարմինդ ասեղնագործված է մարմնիս երակներդ՝ շղթայված երակներիս ու երազդ՝ սիրահարված ենթագիտակցությանս: (շղթաներով ամրացված ենք նույն տարածությանը) Մատներս փաթաթված մատներիդ ու ձեռքդ՝ ծնկներիս վրա վախերդ հավաքած պայուսակումս ու կասկածներդ՝ կախ տված պարանիցս։  մարմինդ արծաթագույն լույսի մեջ ու արցունքներումդ՝ արյանս բաղադրությունը։  շուրթերիդ գույնը՝ արտացոլված ոտնաթաթերիս ամրացված հայելուն.
Ծովի մեջ՝ մեռած մարդիկ  ու քո մարմինը հասկանում է կղզուս բնակիչների լեզուն  ու նրանց հետ խարույկի մոտ երգեր է հյուսում ու քո մարմինը սիրում է կղզուս բնակիչներին, բայց նաև գիտի, որ լքելու ժամանակը գալու է։
Գնացքը սև խոռոչների միջով ընթանում է դեպի քո ծառացած մարմինը  ու քեզ անտեսելով՝ ներսումդ հյուսված նուրբ լարերը հավաքում իր մեջ  ու սարդոստայն հյուսում դրանցով ու քո սպիերը նոր են ու թարմության հետքեր են կրում իրենց վրա Դեղին, կարմիր ու վարդագույն թելերով հյուսված ես ներքին օրգաններիս ու սնուցումը՝ միայն քեզնով Մարմինդ ասեղնագորված մարմնիս ձայնդ՝ հոդերիս ներսում պահված Ու մեղրի պես քաղցր հայացքդ, որ ծորալով տհաճություն է…

մեռնելու ամենավատ օրը

Վաղ առավոտը ուշ գիշերից բաժանող միջակայքը,
որ բարակ, աղոտ ու աննշմար գիծ է՝ շաղված ծեր մարդու շերտավոր աչքերում
ու ագռավներն՝ իրենց չարագուշակ նոտաներով.
ես վստահ էի, որ բարի է լույսը,
բայց կասկածներ ունեի, որ գիշերը չարաշահել եմ նրա բարությունը
ու բամբասել արևի մասին՝ առանց հասկանալու.
ինձ լույս պետք չէ՝ բղավել եմ ու սարդերը վկա,
ականջներիս խշշոցն այդ պահից դադարել է:

Հետո փորձել եմ խտացված օրը պահել ձեռքերիս մեջ,
բայց այն լպրծուն էր ու միանգամից դուրս է ցատկել ափիցս
ու մեկ ուրիշի փորձված ափի մեջ հայտնվել:
Ես սիրում եմ, երբ տարածությունը՝ ծնկի եկած
լույսը՝ սառը ու անգույն
եղանակը՝ ֆանտաստիկ չեզոք
ու մոխրագույն ձյունը՝ համարյա կեղտոտ
ականջիս ետևից խուտուտ են տալիս ու պատմում
անդառնալի պատմություններ՝ անզգայության մասին,
անտարբեր ձայնով ու երբեմն մաքրելով կոկորդը՝
միայն ու միայն քաղաքավարությունից:
Բայց այդ օրը երկինքը ենթարկվում էր այլ տիրոջը

Ճանապարհից շեղվել էի ու որոշել իմ սեփական արահետը գծել
հարթավայրում էի ու ցանկանում էի լեռներ փորել՝
տարածությանս խորության հաշվին
ու անվերջ կո…

Շշուկներ սենյակների մասին

Ամեն ինչ աննկարագրելիորեն մոգական էր թվում մանկությանս տարիներին, ամեն ինչ շատ մեծ էր ու լի առեղծվածներով: Մեր տանը, համոզված էի, դեռևս կային անկյուններ, որ թվում էր՝ բացահայտվելու են, երբ մի քիչ էլ մեծանամ: Ես չէի կարողանում տունն ընկալել ամբողջության մեջ ու սենյակներից յուրաքանչյուրն իր յուրահատուկ նշանակությունն ու իմաստը ուներ իմ մտքում: Ու հետո ես համոզված էի, որ ինձնից թաքցնում են սենյակների գլխավոր իմաստը ու խաբկանքի մեջ էի, երբ պարզվում էր, որ այս մեկը քնելու համար է նախատեսված, մյուսը՝ հյուրերի: Հնարավոր չէ՝ պնդում էի ու շարունակում յուրաքանչյուր սենյակի մեջ գտնել իր մոգականության աղբյուրը:
Ննջարանի հետ կապն ամենաուժեղն էր. այն երևակայությանս մեջ կապույտ ու քնեցնող երանգով է տպավորվել, որ ամեն անգամ այդ գույնը հիշելիս մարմնովս հաճելի դող էր անցնում ու սենյակն ինձ ապահովության զգացոմ էր տալիս: Ննջարանում իմ բոլոր մանկական վախերը մեղմանում էին ու վերածվում հեքիաթների, որ հետո անպայման ինքս էի պատմում մայրիկին՝ քնելուց առաջ: Ննջարանում ժամանակը կանգ էր առնում, իսկ դա ցրում էր ի…

Սենդվիչներ

- Մեզ յոթ ու կես սենդվիչ, ու միայն մեկը՝ խոզի մսով,- լսվեց փայտե տանիքին նմանվող սեղանի մոտից, որտեղ թվում էր, թե հնարավոր չէ յոթ ու կես հոգի տեղավորել:
Իրենց յոթ ու կես սենդվիչ, ու միայն մեկը՝ խոզի մսով՝ տարօրինակ արտահայտությունը սրճարանից մի կերպ հասավ խոհանոց առանց ակնառու փոփոխությունների:
Խոհարարի օգնականը նորեկներից էր, անունը՝ Մարդուկ: Ոչ ոք չէր հասկանում այդ անվան նշանակությունը, Մարդուկն էլ փորձում էր պատշաճ աշխատանքով ծածկել իր տարօրինակությունները:
Յոթ ու կես սենդվիչ պատրաստելը նորեկի գործ է՝ Մարդուկի վրա նետեց աշխատողներից ամենասուր լեզու ունեցողը, ում կատակով Մատուտակ էին ասում: Մարդուկը փորձեց չհանել իր վրայից առեղծվածային պարտականությունն ու անցավ գործի:
Խոհանոցը այնքան նեղ տարածք էր զբաղեցնում, որ այնտեղ գտնվողներից յուրաքանչյուրի շնչառությունը լսվում էր ամենուր և խառնվում էր խոհանոցային այլ ձայների հետ, որոնք ընդհանուր քաոսի էին վերածվում: Յոթ ու կես սենդվիչ պատրաստելը այդ խառնաշփոթի մեջ միայն Մարդուկին կհանձնարարվեր: Ի վերջո, ընդունելով իր՝ նորեկի մշտական պարտությ…